VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM Ở NAM BỘ VIỆT NAM

Cách đây vài hôm, nói chuyện khoa học với vài bạn (nhỏ tuổi nhưng cũng không còn quá trẻ) có đề cập đến Vương Quốc cổ Phù Nam, từng là tồn tại rực rỡ ở Nam bộ Việt Nam. Tuy nhiên các bạn trẻ đều ngạc nhiên, nhiều người còn cho biết là chưa từng được nghe, hay học hỏi gì về Phù Nam cả.
—–*—–*—–*—–
VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM (tiếng Khmer: Phnom) là một quốc gia cổ trong lịch sử Đông Nam Á, xuất hiện khoảng đầu Công Nguyên, ở khu vực hạ lưu và châu thổ sông Mê Kông. Trong thời kỳ hưng thịnh, vương quốc Phù Nam, về phía Đông kiểm soát cả vùng đất phía Nam Trung Bộ Việt Nam, về phía Tây đến Thung lũng sông Mê Nam (Thái Lan), về phía Nam đến phần phía Bắc bán đảo Mã Lai.
Vương Quốc Phù Nam tồn tại cho đếnsau năm 627 thì bị sáp nhập vào lãnh thổ của Chân Lạp (*). Mãi đến thế kỷ XVII – XVIII, phần đất cũ là trung tâm của Phù Nam, tách khỏi Chân Lạp để trở thành Nam Bộ Việt Nam ngày nay (**). Phần đất phiên thuộc kém quan trọng hơn trở thành Vương Quốc Khmer (***) hay là Kampuchia ngày nay.
————————
Chú dẫn :
(*) Chân Lạp (tiếng Khmer: Chên-la) là nhà nước đầu tiên của người Khmer tồn tại trong giai đoạn từ khoảng năm 550 tới năm 802 trên phần phía nam của bán đảo Đông Dương gồm cả Campuchia và một số tỉnh phía Nam của Việt Nam hiện đại. Các vương quốc láng giềng xung quanh Chân Lạp vào thời kỳ ban đầu là Chăm Pa ở phía đông, Phù Nam ở phía nam và Dvaravati (thuộc Thái Lan ngày nay) phía tây bắc.
Triều đại các vị vua của Chân Lạp theo truyền thuyết có nguồn gốc từ nhân vật thần thoại Campu, lấy nàng Naga (con gái thần nước, biến từ rắn thành thiếu nữ). Từ “campu” cũng bắt nguồn cho tên gọi của Campuchia sau này.
Chân Lạp ban đầu là một nhà nước chư hầu của Phù Nam (cho tới năm 550), trong vòng 60 năm sau đó nhà nước này đã giành được độc lập và dần dần lấn lướt Phù Nam. Đến thế kỷ 6 thì họ đã xâm chiếm được miền bắc của Phù Nam. Cuối cùng, trong thế kỷ 7 (khoảng giai đoạn 612-628), nhà nước này đã xâm chiếm toàn bộ Phù Nam, chiếm toàn bộ dân cư của nhà nước đó nhưng lại bị văn hóa bản địa mạnh mẽ của Phù Nam đồng hóa. Năm 613, Ishanapura trở thành kinh đô đầu tiên của Chân Lạp.
(**) Nam Bộ Việt Nam : Hành trình Nam tiến kéo dài 700 năm, mở rộng diện tích lãnh thổ nhỏ bé ở Bắc Bộ Việt Nam so với ban đầu độc lập tăng lên 3 lần, từ thế kỷ 11 đến giữa thế kỷ 18 lãnh thổ Việt Nam về cơ bản được hình thành và tồn tại như hiện nay, trên cơ sở vùng lãnh thổ mà gọi là Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ của một đất nước không – chia – cắt.
(***) Vương Quốc Khmer, tách ra từ Vương quốc Chân Lạp, đã từng cai trị và có phần đất phiên thuộc mà ngày nay thuộc một phần lãnh thổ của các quốc gia: Lào, Thái Lan và miền nam Việt Nam (diện tích lên đến 1 triệu km², gấp 3 lần Việt Nam hiện nay) đóng chủ yếu trên phần lãnh thổ hiện nay thuộc Campuchia.